Maak een afspraak

18 maart 2020

Kroniek van de voorbije 48 uur op de financiële markten

Christofer Govaerts

Chief Strategist

Een verhaal van pseudo zwarte zwanen & politiek leiderschap

Schrijf je in op de nieuwsbrief

Een verhaal over een ramp - Zwarte zwaan, deel I

Gisterennamiddag tweette Donald Trump “Sleepy Joe Biden is a train wreck”, of in het Nederlands “Slaperige Joe Biden is een ramp”. Zijn volgende tweet luidde: “GOD BLESS THE USA”. Ik wil het eerst hebben over dat woordje “ramp”.

De voorbije 48 uur waren we getuige van een slagveld op de financiële markten, die je op zijn minst disfunctioneel zou kunnen noemen. De brokstukken vlogen in het rond, voor diverse activaklassen zagen we een maar zelden voorkomende volatiliteit, met bovendien bewegingen die erg paradoxaal lijken. Zo bleef onder meer de rente stijgen, terwijl veilige havens werden verlaten. Voor de Amerikaanse markt zagen we drie dagen op rij bewegingen van 9%. Technisch en statistisch zitten we hier op het uiterste puntje van de waarschijnlijkheidsverdeling. Eenvoudig gezegd: dit was iets dat verondersteld werd nooit voor te komen, niet nu, niet gisteren, niet morgen, niet in honderd jaar. En toch gebeurde het. Waarom? En is er hier echt sprake van een zwarte zwaan?


Een verhaal over een marktcrisis - zwarte/witte zwanen deel II

In 2008 beleefden we een min of meer vergelijkbare situatie, die toen werd uitgelokt door een ineenstorting van het bankensysteem. Vandaag ligt de katalysator elders, maar die kan potentieel hetzelfde effect hebben, namelijk een ineenstorting van het mondiale financiële systeem in het algemeen. Wie of wat is daar de oorzaak van?

De technologische omgeving is sterk veranderd ten opzichte van 2008, met de intrede van erg gesofisticeerde tradingmachines. Enkele jaren geleden deden artificiële intelligentie (AI) en zelflerende programma’s hun intrede op de financiële markten. Tegelijkertijd zagen we de opkomst van passief beheerde beleggingen (indextrackers (ETF’s), indexfondsen enz.). Dat type beleggingen vertegenwoordigt nu het gros van het tradingvolume. Zo zijn inmiddels onder meer supersnelle voorgeprogrammeerde algoritmes, AI-machines en kwantitatief gedreven strategieën gemeengoed. Ik heb dat punt over AI het voorbije jaar al meerdere keren aangehaald tijdens presentaties over de vooruitzichten voor de financiële markten. Maar laat het duidelijk zijn: ik heb nooit de sterke correctie van de voorbije drie weken voorspeld. Ik heb toen wel getoond dat verrassingen absoluut niet uitgesloten waren; ooit zouden die er komen. We hebben de voorbije vijf jaar tientallen mini zwarte zwanen beleefd, in het bijzonder in de markten met vreemde munten (CHF, GBP, JPY enz.). Dat is niet langer toeval of een verrassing. De voorbije dagen groeide de mini zwarte zwaan in de buik van de grote, op dit moment de moeder van alle zwarte zwanen.

Voor wie hier bijzondere interesse in heeft, verwijs ik naar de papers van de hand van Didier Sornette. Zijn benadering van zwarte zwanen wordt de ‘Dragon King Events’ genoemd. Die theorie stelt dat grote schokken niet van buitenaf komen (zoals een bliksemschicht bij heldere hemel), maar van binnenuit broeden (bepaald binnen het systeem en dus in zekere mate voorspelbaar = witte zwaan).

 

Een verhaal over een belangrijke persconferentie - Me, myself and I - Leiderschap

Gisteren was er een G7-conference call die ’s avonds bij het persmoment door Donald Trump kort als volgt werd beschreven:

  • Ik had een geweldig gesprek met de andere wereldleiders.
  • Iedereen doet wat nodig is.
  • Ik hoop dat Japan nog steeds de Olympische Spelen kan organiseren.

Dit was niet echt het bericht waar de disfunctionele markten op aan het wachten waren. De markten hoopten op een groot aantal zeer concrete acties, liefst ook snel. Maar wat me nog het meest zorgen baart is dat deze G7-conference call een initiatief was van de tandem Merkel/Macron terwijl momenteel de VS gastland zijn. Donald Trump organiseerde deze call uiteindelijk na aanhoudende druk van Europa. Dat is geen al te goed teken, maar schept wel duidelijkheid. Het toont opnieuw dat deze president enkel geïnteresseerd is in de VS en dat de rest van de wereld hem volledig koud laat. Een voorbeeld daarvan is zijn financiële inspanning om het Europese vaccin te laten produceren in de VS en ook enkel daar te laten verdelen.


Een verhaal over een belangrijke persconferentie - I Had a Dream

Vandaag is de wereld ons dorp. Ten tijde van SARS (2003) vertegenwoordigde China 4% van het mondiale BBP, vandaag 18%. We hebben een mondiale logistiek, een mondiale economie, mondiale uitdagingen (de klimaatverandering en nu het nieuwe coronavirus) en mondiale financiële crisissen. Met zijn boodschap wilde Martin Luther King aangeven dat de wereld zou moeten samenwerken, in goede en slechte tijden. Dat is vandaag het kernprobleem, zeker voor de aanpak van de gevolgen van de huidige financiële crisis. De internationale coördinatie is erg traag om antwoorden te formuleren op de enorme economische uitdagingen die we moeten aangaan, nu en ook nadat het coronavirus met succes bestreden zal zijn.


Een verhaal over een belangrijke persconferentie - Economische gevolgen

Toen men hem gisteren vragen stelde over de aanpak van de crisis, gaf Trump meerdere antwoorden: “Het is een ramp, en de fout van anderen, maar wij hebben de beste specialisten ter wereld. En tegen juli/augustus zal dit achter de rug zijn.
Als dat het geval is, dan gaan de VS zonder twijfel in een recessie. De impact daarvan is op dit moment erg moeilijk te voorspellen, ondanks de peptalk van Steven Mnuchin, de Amerikaanse minister van Financiën, die gisteren het idee van een recessie nog wegwimpelde. Goldman Sachs raamt de Chinese groei voor het eerste kwartaal op -9%, maar houdt voor heel 2020 nog vast aan een groei van 3%, wat zou betekenen dat de Chinese groei de volgende drie kwartalen 7% zou bedragen, een gewaagde voorspelling ... We zullen de gevolgen ook hier ervaren, met bijvoorbeeld de aankondiging van Peugeot, Renault en vandaag ook VW om de Europese fabrieken tot nader order te sluiten. De duur van dergelijke acties en de gevolgen ervan op de tewerkstelling en het consumentenvertrouwen zullen uiteindelijk mee het BBP bepalen. Vandaag kunnen we hooguit ramingen maken die slechts min of meer de werkelijkheid zullen benaderen. Ook onze vooruitzichten voor een positieve evolutie van de financiële markten moeten met de nodige voorzichtigheid worden benaderd.


Het laatste verhaal over de cirkelbewegingen van de markten - SHUT IT DOWN!

De historische brutale correcties van de voorbije dagen en weken wijzen op een vicieuze negatieve spiraal. En dat kan nog verder escaleren. Financiële markten ⇒ economische vertraging ⇒ grotere financiële crisis en een moeizamer herstel ⇒ nog grotere financiële crisis en een nog moeizamer herstel ⇒ enz.

In theorie kan dit eindigen met een scenario zoals in de jaren 1930, deze keer niet door hebzucht of banken die in de mist gaan, maar door de programmatie-instellingen van een hoogtechnologische AI Doomsday Machine. Nadat dit alles achter ons zal liggen, moeten de regulatoren dit dringend van naderbij bekijken. Hoe we dit moeten oplossen, is natuurlijk een moeilijke vraag. Zodra het gesofisticeerde technologische genie uit de fles is, zal het maar moeilijk opnieuw te temmen zijn.

Ondertussen, en om een totale chaos te vermijden, denk ik dat we bij gebrek aan een aantal sterke gecoördineerde acties op mondiaal niveau, een sluiting van de markten moeten overwegen, zoals ook in het verleden al is gebeurd. En dat gebeurt beter vroeg dan laat. De machines hebben wereldwijd al heel wat waarde vernietigd. Het is tijd om even de stekker uit te trekken, voor er nog maar weinig waarde overblijft.

 


Houd het veilig,

Christofer Govaerts
Senior strategist
17/03/2020

Blijf op de hoogte

Door u in te schrijven, geeft u Nagelmackers (verwerkingsverantwoordelijke) toestemming om u per e-mail gepersonaliseerde, commerciële aanbiedingen te versturen over Nagelmackers en haar producten en diensten.

U kunt uw toestemming altijd intrekken via ‘uitschrijven’ onderaan onze e-mails of zoals toegelicht in onze Privacyverklaring. Meer informatie over o.a. de verwerking en bescherming van uw persoonsgegevens en de rechten die u daarbij hebt (zoals uw recht op inzage, correctie ...), vindt u in onze Privacyverklaring.

Wat is uw doelstelling? Praat erover met een Nagelmackers-adviseur. Samen stelt u een strategie op die u naadloos naar uw bestemming brengt.

Maak een afspraak