Maak een afspraak

27 maart 2020

Eerste inschatting: ‘Wat na het Covid-19-tijdperk?’

Christofer Govaerts

Chief Strategist

Financiële markten: extrapolatie China – magische fiscale toverdrank

Schrijf je in op de nieuwsbrief

Naar aanleiding van de geweldige heropleving op de beurzen de afgelopen 72 uur, lijkt het erop dat de financiële markten hun geld nu hebben ingezet op twee paarden. Eerst en vooral China aangezien het dagelijkse leven daar nu blijkbaar langzaam aan opnieuw normaliseert. Vervolgens de enorme monetaire en fiscale bazooka’s die nu in stelling worden gebracht op globale schaal. De combinatie van beide zou er toe moeten leiden dat de wereldeconomie deze schok overleeft en dat het herstel snel op de rails wordt gezet.

De eerste gegevens uit China lijken erop te wijzen dat het ergste achter de rug is en de economie nu terug draait op 80% capaciteit in vergelijking met enkele maanden geleden. Het virus heeft dus zijn piek achter de rug. In het Westen en opkomende landen is dat nog niet het geval. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan Italië, Spanje en de VS, waar de coronacurve jammer genoeg nog steeds exponentieel stijgt. Het sterftecijfer ligt er nu zelfs hoger dan in China (hetzelfde geldt voor Spanje). De eindzege is dus voorlopig nog niet bereikt. Conform een Chinees scenario houdt dat in dat eind april potentieel mogelijk is maar waarschijnlijk niet realistisch.

De magische fiscale/monetaire toverdrank is enorm van omvang. We zitten nu reeds aan 6.000 miljard USD wereldwijd aangekondigde noodplannen en het cijfer zal nog stijgen de komende uren en dagen. Dat is uitermate welkom en noodzakelijk om de wereld te behoeden voor de economisch en medisch dramatische diaspora van het virus. De fiscale multiplicator zal krachtig zijn en meer effectief/efficiënt dan de monetaire.

Die laatste is complementair en blijft wel wenselijk om de stormen op de financiële markten te doen luwen. Maar er is ook de factor tijd, die vandaag uitermate belangrijk is. Ik bedoel hier niet dat we te vlug uit quarantaine moeten treden; ik doel eerder op het gigantische pakket – vooral  fiscale – maatregelen dat nog in de praktijk moet omgezet te worden.  En dat is niet evident, noch in de VS, noch in Europa. In Europa bijvoorbeeld zijn politici op het niveau van de EU er nog steeds niet uit welke vehikels dat allemaal gaan dragen, of er nieuwe initiatieven wenselijk zijn (onder één paraplu Corona-obligaties), etc. Men heeft al laten uitschijnen dat daar twee weken over onderhandeld zal worden, in het beste geval. Hopelijk hervalt Europa hier niet in het oude zeer van ellenlang kibbelen (cfr. België) en komen we hier allen sterker uit met een Europese gedachte die meer dan ooit levend is.


Geopolitiek en Geo-economie

Gisteren (26 maart) - en naar aanleiding van de G20 conference call - hield Donald Trump een persconferentie die jammer genoeg wat clownesk was. Sommige van zijn uitspraken echter waren toch verhelderend, en niet altijd ten goede. De zogenaamde grote solidariteit is bijwijlen toch ver te zoeken. Verhelderend was tevens het initiatief van een paar Republikeinse (!) senatoren in de aanloop naar de persconferentie.

Zij benadrukten dat het hoog tijd wordt om de strijdbijl te begraven in de handelsoorlog en onmiddellijk de tarieven terug te normaliseren. Met andere woorden, het zou wel eens best kunnen dat de VS de komende weken de hulp van China nodig hebben (voor bv. de aanvoer van medische apparatuur) in de strijd tegen corona en dat de normale handelsoorlog ook pijn begint te doen. “Winning a trade war is easy” lijkt nu minder evident. President Trump vertelde dat hij ook nog een apart telefoongesprek heeft gevoerd met President Xi (“mijn beste vriend”). Het Witte Huis heeft hier echter nog altijd geen details over verschaft, laat staan dat het gesprek heeft plaatsgevonden.

Mijn buikgevoel zegt ook dat de DragonBear (tandem China-Rusland) hier steeds sterker naar voren treedt en een machtige tandem zal worden waar op wereldschaal rekening mee dient gehouden te worden. Ik verwijs hier naar het afschermen van Iran tegen de VS. Ik verwijs hier tevens naar de olieprijzenoorlog uitgelokt door Rusland/Saoedi Arabië (prijscrash), die China als energie-importeerder uiteraard verwelkomt, en die ondertussen tevens heel wat slachtoffers maakt in de Amerikaanse energiesector (olieputten worden in de VS gesloten aan een tempo dat de afgelopen 35 jaar ongezien is). 

Ik heb steeds meer het gevoel dat bepaalde wereldleiders er niet naar uitkijken om Donald Trump te zien herkozen worden in november van dit jaar. Maar ook Europa kijkt nu beter uit naar het Oosten dan naar het Westen. Je houdt Dragonbear beter te vriend. En de VS gaan dat niet leuk vinden, zoals reeds bewezen is in het verleden bij gasdeals tussen Rusland en Europa, waarbij de VS stelselmatig druk uitoefenden op Europa (SouthStream & NorthStream).


Het alfabet van het herstel – tijdelijk, permanent, structureel – Menselijke psyche   

De media zullen de komende dagen en weken goochelen met mogelijke economische heroplevingen gebaseerd op ons alfabet. Welke vorm zal de heropleving aannemen? Op het menu staan ‘V’ (sterke heropleving), ‘W’ (vals signaal, terugval en daarna pas heropleving), ‘U’ (trage heropleving) en ‘L’ (geen heropleving voor enige tijd). De extreme opties (‘V’ en ‘L’) lijken mij niet de grote kanshebbers, ongeacht of de magische toverdrank succesvol is of niet (zie hierboven). ‘W’ is mogelijk maar naar marktonzekerheid toe zeker niet gewenst. ‘U’ lijkt mij een grote kanshebber voor de komende kwartalen. Een feniks dus die langzaam uit zijn as herrijst. Dat hoeft niet problematisch te zijn en in Europa hebben we dat trouwens ook zo ervaren in de periode na 2008.

Er zijn misschien nog aanvullende redenen waarom ‘U’ een realistisch scenario is. Sommige schokken hebben tijdelijke effecten, andere permanente. Sommige sectoren, bedrijfsmodellen en bedrijven zullen dit overleven en er straks nog staan. Andere krijgen echter te maken met ‘creatieve vernietiging’. Zij gaan een zware uitdagingen tegemoet. Overleven vereist flexibiliteit om zich op alle fronten aan te passen, zoniet word je voorgoed van de kaart geveegd.

Het is moeilijk om nu reeds te zeggen wie de winnaars en verliezers van morgen zullen zijn. Maar ik ben er wel van overtuigd dat deze combinatie van negatieve aanbod- en vraagschok permanente effecten zal hebben.


Dit soort creatieve destructie neemt tijd in beslag en de globale economie zal niet vandaag of morgen een nieuw evenwicht vinden (in contrast met de basiscursus economie). Er komen nog schokken doorheen de globale aanbodketen. En het  kan nog een vergaande impact hebben op de deglobalisering of ontkoppeling van enkele opkomende landen met het Westen, afhankelijk van hoe ze de huidige crisis aanpakken.

Ten slotte kan de huidige schok ook een permanente invloed uitoefenen op u en ik als consument. Hoe gaan we allen later winkelen, reizen …? En wat met sociale interactie? En de horeca, bioscopen, grote events zoals sportwedstrijden of muziekoptredens? Al die zaken kunnen  net als andere zelf een feedbackloop uitoefenen op de aanbodzijde. Kortom, ik denk dat het post-coronatijdperk er heel anders zal uitzien dan het tijdperk dat we op het punt staan te verlaten.


Christofer Govaerts
Senior strategist
27/03/20

Blijf op de hoogte

Door u in te schrijven, geeft u Nagelmackers (verwerkingsverantwoordelijke) toestemming om u per e-mail gepersonaliseerde, commerciële aanbiedingen te versturen over Nagelmackers en haar producten en diensten.

U kunt uw toestemming altijd intrekken via ‘uitschrijven’ onderaan onze e-mails of zoals toegelicht in onze Privacyverklaring. Meer informatie over o.a. de verwerking en bescherming van uw persoonsgegevens en de rechten die u daarbij hebt (zoals uw recht op inzage, correctie ...), vindt u in onze Privacyverklaring.

Wat is uw doelstelling? Praat erover met een Nagelmackers-adviseur. Samen stelt u een strategie op die u naadloos naar uw bestemming brengt.

Maak een afspraak