24 maart 2020

De ‘verschrikkelijke’ cijfers gekaderd in een historisch perspectief

Christofer Govaerts

Chief Strategist

Schreeuwende krantenkoppen: “Het is erger dan 2008 of zelfs 1929!”

Afgelopen weekend werden er nieuwe economische voorspellingen de wereld ingestuurd (Q2 en 2020 in zijn geheel). Ik ga die cijfers hier niet neerpennen, maar ik kan u wel vertellen dat ze niet fraai zijn. Het heeft absoluut geen zin om die realiteit te ontkennen. Uiteraard doemen nu de Cassandra’s van deze wereld op: “het einde van de wereld is daar, het wordt nog erger dan we ooit hebben meegemaakt!”

Hoeveel belang moeten we hier aan hechten? We hebben deze situatie eerder meegemaakt; is het vandaag erger of is het misschien anders? Ik zal trachten – in alle bescheidenheid – de huidige situatie te kaderen in een historische context. Dit is gebaseerd op mijn ervaringen uit 2008 en bestaande literatuur. Uiteraard is dit een persoonlijke mening en niet ‘de heilige graal’.


Een vergelijking met 2008

De grote financiële crisis werd in beweging gezet door enerzijds een zeer groot gebrek aan marktregulering, en anderzijds door de aanwezigheid van algemene zelfgenoegzaamheid. En dat laatste was overvloedig aanwezig bij onder meer investeerders, kredietbeoordelaars en belangrijke actoren zoals de centrale banken. De vrees toen was dat systeemrisico’s – het internationaal bancair systeem dat op imploderen stond – de hele reële economie met zich mee de dieperik zou insleuren.

Vandaag zien we her en der gelijkenissen door analoge marktreacties: problemen met liquiditeit, risicopremies die de lucht invliegen, enz. Is dit nu dan 2008 2.0? Daar ben ik niet van overtuigd. In 2008 waren beleidslui in zekere zin nog ‘maagdelijk’ met betrekking tot uitzonderlijk crisismanagement. Er bestond geen speciaal scenario en er was heel wat creativiteit en experimenteel labowerk nodig om de markt na zes maanden uiteindelijk te kalmeren (in maart 2009). Er was op korte termijn heel wat economische schade aangericht, maar dat verbeterde in de maanden en jaren die daar op volgden (uitzondering was de eurozone).

Vandaag hebben we een speciale cocktail op het menu geserveerd gekregen: een gecombineerde vraag en aanbodschok, en dat op globale schaal. Het voordeel dat we nu echter hebben, is dat er een plan B of experimentele gereedschapskist voorhanden en reeds uitgetest is. En er wordt reeds naar gehandeld, in de stijl van 2008, maar ook drastischer en vooral sneller anticiperend. Dat stemt mij toch iets meer op mijn gemak dan ten tijde van september/oktober 2008. Iedereen aan de knoppen weet waarover het gaat. Rest de vraag: wat is de schade op korte en middellange termijn op de conjunctuur? Is dit de Grote Depressie 2.0?


2020 vs. de jaren ’30 – waarom het nu misschien anders zou kunnen zijn

Eerst en vooral: 1929 was anders, omdat we toen in een zeer andere geopolitieke context zaten (de VS en de rest van de wereld min of meer in splendid isolation). Belangrijker echter was dat de beleidsmaatregelen in de nasleep van 1929 zeer contraproductief waren, en dat tot en met 1932. Het beleid was namelijk redelijk restrictief op zowel budgettair als monetair vlak, voornamelijk in de VS. Zo kreeg de recessie steeds meer grip op het systeem waardoor de kiemen van de depressie werden gelegd.

Vanaf 1933 was het echter een ander verhaal. Steunplannen zagen wereldwijd het licht: sommige voor het goede doel (bv. Roosevelts New Deal, Zweden), andere met meer donkere ambities in het achterhoofd (Hitler). Ook het monetaire beleid werd versoepeld en ook hier zagen we experimentele zaken (Reichsbank, Hjalmar Schacht). Vandaag zien we gelijkenissen met 1929-1933, maar er wordt geen vier jaar gewacht om in actie te treden en de nodige drastische maatregelen te nemen op wereldschaal. En dat stemt me hoopvol.


Historia magistra vitae est? 

In een notendop zie ik vandaag toch veel positieve initiatieven die op de voorgrond treden. En die initiatieven komen er versneld met de lessen uit het verleden in het achterhoofd. Komt er een stevige klap en wordt de heropstanding een harde noot om te kraken? Ongetwijfeld. Zijn de acties van vandaag voldoende om succes op lange termijn te verzekeren? Onzeker, maar ik heb wel de indruk dat men er tegenwoordig voor gaat, en hoe!

Op speciale momenten zoals deze, treden speciale mensen op de voorgrond. Enkele weken geleden had ik daar eerder een pessimistisch gevoel over. Vandaag zie ik het iets positiever evolueren. Het bewustzijn dat de situatie ernstig is en dat er op globale schaal gecoördineerd moet ingegrepen worden, is aan het doorsijpelen. En versneld. Dus wat mij betreft is het glas toch terug eerder halfvol.

Ik houd van de schilder Edward Hopper. En John Steinbeck – Van muizen en mensen – was een begaafd schrijver. Diep verborgen zegt een stem mij dat het boek dat we nu aan het schrijven zijn een iets betere afloop zal kennen.

Stay safe,

Christofer Govaerts
Senior strategist
23/03/20

Blijf op de hoogte

Door in te schrijven op de newsletter van de bank worden uw persoonsgegevens verzameld door Bank Nagelmackers nv, verantwoordelijk voor de verwerking, met maatschappelijke zetel in de Sterrenkundelaan 23 te 1210 Brussel, ondernemingsnummer 0404.140.107. Tenzij u hier niet akkoord mee gaat, kunnen die gegevens verwerkt worden voor marketingdoeleinden op basis van de rechtmatige belangen van de bank (vrije ondernemerschap en direct marketing). Voor bijkomende informatie kunt u de Privacyverklaring van de bank raadplegen in alle kantoren van de bank of via nagelmackers.be/nl/privacy.

Om u die commerciële aanbiedingen via e-mail te kunnen doorsturen, heeft de bank ook uw voorafgaande toestemming nodig. Die toestemming is echter niet eindeloos geldig. U kunt ons steeds op de hoogte brengen wanneer u geen reclame meer wenst te ontvangen via e-mail, door u via e-mail uit te schrijven van onze marketinglijst.

Indien u uw toestemming niet geeft, ontvangt u geen commerciële aanbiedingen via e-mail voor de financiële producten en diensten die de bank commercialiseert.

Ik verklaar hierbij kennis genomen te hebben van het bovenstaande en geef de bank toestemming om mij haar commerciële aanbiedingen via e-mail te sturen.

Ik begrijp bovendien dat ik het recht heb om mij te verzetten tegen de verwerking van mijn persoonsgegevens voor direct marketingdoeleinden.

Wat is uw doelstelling? Praat erover met een Nagelmackers-adviseur. Samen stelt u een strategie op die u naadloos naar uw bestemming brengt.

Maak een afspraak